Şunları düşünün: Reklam, Görsel-İşitsel Yardımcı, Çubuk Grafik, Çan Şeklinde Eğri, Kan Bağları, Karikatür, Çizgi Film, Kategori, Sebep-Sonuç Çizgisi, Komuta Zinciri, Çin Kutuları, Çizim, Aile Ağacı, Kat Planı, Akış Şeması, Hiyerarşi, Harita, Matris, Müzik Notası, Anahat, Fotoğraf, Diyagram (örneğin Reed Kellogg), Set, Eskiz, Zaman Çizelgesi, Ağaç Diyagramı, Venn Diyagramı, vb.
Don Nilsen
Çeşitli sözcüksel ve pragmatik bilgileri sergilemenin ve sunmanın ne kadar çok yolu olduğuna şaşırmamak elde değil. Bu sergileme ve sunumlar, soyutlama, detay ve sunum ortamı açısından çeşitli seviyelerdedir. Zamanı, mekanı, önemi ve diğer göreceli farklılıkları temsil etmek üzere seçilirler.
Şunları düşünün: Reklam, Görsel-İşitsel Yardımcı, Çubuk Grafik, Çan Şeklinde Eğri, Kan Bağları, Karikatür, Çizgi Film, Kategori, Sebep-Sonuç Çizgisi, Komuta Zinciri, Çin Kutuları, Çizim, Aile Ağacı, Kat Planı, Akış Şeması, Hiyerarşi, Harita, Matris, Müzik Notası, Anahat, Fotoğraf, Diyagram (örneğin Reed Kellogg), Set, Eskiz, Zaman Çizelgesi, Ağaç Diyagramı, Venn Diyagramı, vb.
Bu sözcüksel ve pragmatik bilgiler çeşitli ortamlarda sunulabilir. Şunları düşünün: Kitap, Katalog, Kara Tahta, Cep Telefonu, İnternet, Dergi, Film, PowerPoint, Radyo, Skype, Telekonferans, Telefon, Video Yayını, Webinar, Beyaz Tahta, Zoom, vb. Ve bilgiler alfabetik, sayısal, sıralı, mekansal vb. şekilde düzenlenebilir.
Sözcük öğeleri ayrıca anlamsal olarak ağırlıklandırılabilir ve çeşitli şekillerde diğer sözcük öğeleriyle ilişkilendirilebilir; bu ağırlıklandırmalar ve ilişkiler nicelleştirilebilir (her zaman, genellikle, bazen, nadiren, asla, vb.).
Bence Dilbilimsel Pragmatik'in en önemli özelliği, dilbilimin diğer tüm seviyelerinden (Fonoloji, Morfoloji, Sözdizimi ve Anlambilim) farklı olarak doğrusal olmayan bir metodoloji olmasıdır. Kenneth Pike, dilin Parçacıklar, Dalgalar (asimilasyon veya disimilasyon) veya Alan olarak görülebileceğini söylemiştir. Dili Alan olarak ele alan yalnızca Pragmatik'tir (yukarıya bakınız).
Pragmatik'in bir diğer çok önemli yönü ise gelişmekte olan Yazı Modeli Dilbilgisi alanıdır. Victor Raskin bir dilbilimcidir ve dilbilimciler genellikle bir seferde bir cümleyle ilgilenirler. Yazı Modeli Dilbilgisi, dilbilimcilerin daha büyük metinlerle ilgilenmelerini sağlar. “Senaryo Modeli Dilbilgisi” terimi, bir oyunun, bir sit-com'un veya hatta bir şakanın “senaryosundan” gelir.
Raskin, şakanın yapısını, şakanın hazırlık aşamasındaki her şeyin belirsiz ancak sıradan olana doğru yönlendirilmiş olduğunu söyleyerek açıklıyor. Şakanın son cümlesi ise şakanın hazırlığını sıradan olandan dramatik veya müstehcen olana vb. değiştirir. Bu noktada izleyici, şakanın tamamının –hazırlık ve son cümle– belirsiz olduğunu ve son cümlenin hazırlığı değiştirdiğini görebilir. Son cümle, izleyicinin şakanın tüm belirsizliğini (hem sıradan hem de dramatik) görmesini sağladığı için, çok aydınlatıcıdır.
Victor Raskin, Salvatore Attardo ve diğerleri tarafından geliştirilen Senaryo Modeli Dilbilgisi tekniklerini kullanarak, bilgisayarınız için aşağıdaki gibi bir dizi sıradan senaryo geliştirin:
Restoranda yemek yemek
Saç kestirmek
Sabah giyinmek
Konsere gitmek
Sinemaya gitmek
Şaka veya hikaye anlatmak
Arabayla seyahat etmek
Uçakla seyahat etmek
Metroyla seyahat etmek
Trenle seyahat etmek
Vb.
Bilgisayarınıza senaryonun ayrıntılarını bir davranış dizisi olarak anlatın. Örneğin, "restoranda yemek yemek" senaryosunu ele alalım.
Acıkıyorsunuz.
Bir restoran arıyorsunuz.
Bir restoran buluyorsunuz.
Restorana giriyorsunuz.
Birisi sizi oturtuyor.
Garson size menüyü getiriyor.
Menüye bakıyorsunuz.
Yemeğinizi sipariş ediyorsunuz.
Yemeğinizi yiyorsunuz.
Birisi size hesabı getiriyor.
Hesabı ödüyorsunuz.
Bahşiş bırakıyorsunuz.
Restorandan ayrılıyorsunuz.
Peki ya davranış dizisindeki bir veya daha fazla davranış eksikse? Ya da diziye bir veya daha fazla davranış eklenirse? Bilgisayar o zaman şu soruları sorabilir: "Neden bahşiş bırakmadı?" veya "Neden bisikletini restorana getirdi?" Bilgisayara tahmin yürütme öğretilmiştir.
Victor Raskin'in şakalar (küçük metinler) için yaptığını, Salvatore Attardo ve diğerleri daha büyük metinler (paragraflar, bölümler, oyunlar, romanlar, üçlemeler vb.) için yaptı. Ve sadece şakanın başlangıcı, sonu ve aydınlanmasıyla ilgilenmek yerine, Attardo çift anlamlılık, somutlaştırma, ironi, metafor, metonimi, paradoks, parodi, alay, hiciv, sinekdok, alegori ve diğer "dil oyunları" türleriyle başa çıkmanın yollarını geliştirdi.
Senaryo-Model Dilbilgisinin daha da önemli bir katkısı, Yapay Zeka alanındaki uygulamalarıdır. Bu da bizi Christian Hempelmann, Anton Nijholt, Dallin Oaks, Leo Obrst, Maxim Petrenko, Graeme Ritchie, Julia Taylor, Willibald Ruch, Oliviero Stock, Carlo Strapparava, Igor Suslov, Tony Veale ve diğerlerinin katkılarına getiriyor.
Noam Chomsky'nin Üretken Dönüşümsel Dilbilgisi'nin artık bilgisayar alanında Derin Öğrenme haline geldiğini unutmayın. Bilgisayarlar artık internetin tamamından girdi alarak, bu bilgileri çok karmaşık şekillerde birleştirerek ve insan tarafından üretilen materyale benzer, ancak çok daha eksiksiz bilgisayar tarafından üretilen materyal üreterek hem dil hem de görüntü üretebiliyorlar. Bu çok korkutucu.
- İngiltere'nin Bölgesel ve Sosyal Lehçeleri: https://www.youtube.com/watch?v=FyyT2jmVPAk
- Uluslararası Mizah Çalışmaları Derneği: http://www.humorstudies.org/
- Nilsen, Alleen ve Don. Mizahın Dili: Bir Giriş.
- Cambridge, İngiltere: Cambridge University Press, 2019.
Bu içerik PencereMizah tarafından derlenmiştir.
Bu sitede yayımlanan yazı ve görsellerin fikri sorumluluğu eser sahiplerine aittir