Dilsel ironi dile dayanır ve hem gönderici hem de alıcı gerektirirken, durumsal ironi yalnızca zeki bir gözlemci gerektirir; örneğin Lily Tomlin çöp sepeti aldığında olduğu gibi. Tezgahtar çöp sepetini bir kağıt torbaya koyar, böylece Tomlin onu eve götürebilir ve Tomlin eve vardığında yaptığı ilk şey kağıt torbayı çöp sepetine koymaktır.
Nilsen, Alleen ve Don tarafından.
Dilsel ironi dile dayanır ve hem gönderici hem de alıcı gerektirirken, durumsal ironi yalnızca zeki bir gözlemci gerektirir; örneğin Lily Tomlin çöp sepeti aldığında olduğu gibi. Tezgahtar çöp sepetini bir kağıt torbaya koyar, böylece Tomlin onu eve götürebilir ve Tomlin eve vardığında yaptığı ilk şey kağıt torbayı çöp sepetine koymaktır.
Kalıcı ironi, insanların duyulması, okunması ve belirli bir kesinlikle anlaşılması için yarattığı şeyleri ifade eder. Kalıcı ironi, okuyuculara yazarların en özel düşüncelerine bir bakış atma olanağı sağlar. Kalıcı ironinin aksine, gözlemlenebilir (veya durumsal) ironi vardır. Bir örnek, bir vaiz Tanrı hakkında dramatik bir noktayı vurgulamak için kollarını havaya kaldırdığı anda yıldırım çarpmasıdır. Bu tür durumlarda, gereken tek şey farkında bir gözlemcidir.
Paradokslar çelişki gibi göründükleri için, gözlemcilerin paradoksu aynı anda iki rakip bakış açısından görmeleri gerektiğinden ironiktirler. Çelişkili, inanılmaz veya absürt görünseler de, bir anlamda doğrudurlar. İnsanlar "küçük bir filin" bacakları arasında koşan "büyük bir fare"den bahsedebilir veya Yidiş dilindeki "Tanrı korusun, ölsün!" lanetinden anlam çıkarabilirler.
Sokratik ironi, öğretmen-öğrenci ilişkisinde ortaya çıkar. Öğretmen, cahilmiş gibi davranır ve öğrenciden öğrenmeye istekli olur, ancak daha sonra öğrencinin argümanlarındaki zayıflıkları ortaya koyan ustaca sorular sorar. Aristoteles ve Platon ile birlikte Sokrates, Batı kültürünün felsefi temellerini atmakla anılır.
Edebiyatta, dramatik ironi, izleyicinin veya karakterlerden birinin diğer karakterlerin bilmediği bir şeyi bildiği durumlarda ortaya çıkar. Jerzy KOSINSKI'nin romanı ve filmi 'Being There' buna bir örnektir. Bu, Chauncey GARDNER adında zihinsel engelli bir bahçıvanın hikayesidir. Çok iyi giyindiği, düzgün dil bilgisi kullandığı ve oldukça varlıklı bir mahallede dolaştığı için Chauncey, yeni ölmüş olan malikanenin lorduyla karıştırılır. Chauncey bahçıvanlığıyla ilgili sıradan yorumlar yaparken, dinleyicileri bunlara görkemli metaforik anlamlar yükler.
Bazı akademisyenler, trajik ironinin yalnızca kral gibi önemli bir figürün gözden düşmesi durumunda ortaya çıktığını düşünmektedir. Bu nedenle, Yunan dramasından Oedipus Rex ve Shakespeare'in dramasından 'Kral Lear', trajik ironinin örnekleridir. Bununla birlikte, diğer akademisyenler, gözden düşen kişinin önemli bir figür olması gerekmediğini düşünmektedir. Bu akademisyenler, Arthur Miller'ın Satıcının Ölümü adlı eserini trajik ironinin bir örneği olarak kabul ederler.
İngiliz mizahı veya ironi örnekleri arasında Joseph HELLER'ın 'Catch 22'si, John IRVING'in Garp'a Göre Dünya'sı, Ken KESEY'in 'Guguk Kuşu Yuvası'ndan 'Uçan ve Kurt Vonnegut Jr.'ın 'Mezbahane 5'i yer almaktadır.
Sonuç olarak,
Joseph Heller, "Büyüdüğümde küçük bir çocuk olmak istiyorum." demiştir.
Oscar Wilde, "Günümüzde insanlar her şeyin fiyatını biliyor ama hiçbir şeyin değerini bilmiyor." demiştir.
Gertrude Stein şöyle demişti: “Hiçbir cevap yok. Hiçbir cevap olmayacak. Hiçbir zaman bir cevap olmadı. Cevap bu.”
İroni Türleri: https://en.wikipedia.org/wiki/Irony
Uluslararası Mizah Çalışmaları Derneği: http://www.humorstudies.org/
Nilsen, Alleen ve Don. "Mizahın Dili: Bir Giriş."
Cambridge, İngiltere: Cambridge University Press, 2019.
Telif Hakkı © Don L. F. Nilsen. Yazarın izniyle Pencere Mizah'da yayınlanmıştır. Tüm hakları saklıdır.
Bu içerik PencereMizah tarafından derlenmiştir.
Bu sitede yayımlanan yazı ve görsellerin fikri sorumluluğu eser sahiplerine aittir.